• No Products in the Cart
  • No Products in the Cart
Marina de Haan
0
  • No Products in the Cart

Conny Braam ademt IJmuiden: ’De havenplaats heeft genoeg om trots op te zijn’

  • Marina
  • dec 30, 2019
Conny Braam

In de woonkamer van Conny Braam hangt een grote familiefoto boven de bank. De familie Braam was een van de eerste gezinnen die in IJmuiden is komen wonen. ,,Nog voordat er een kanaal was’’, zegt de schrijver. Haar familie is verbonden met de havenstad, zij ademt IJmuiden. ,,Mijn opa vertelde verhalen over vroeger. Dan zei hij: ‘Als je later groot bent, dan moet je het opschrijven’. Dus dat heb ik gedaan.’’

Het IJmuider Zee- en Havenmuseum bestaat dit jaar 25 jaar. Om dat jubileumjaar af te sluiten is Conny, die op steenworp afstand van het museum woont, uitgenodigd om twee lezingen te geven over de historie van IJmuiden. ,,Mensen zoeken naar verbintenis. Ze zoeken naar een verklaring waarom ze zijn wie ze zijn’’, vertelt ze.

Conny heeft net het schrijfproces afgerond van haar nieuwe roman ‘Wij zijn de wrekers over dit alles’, dat in maart 2020 verschijnt. Ze is opgewekt, vrolijk en zeer spraakzaam. Een dag eerder was dat een ander verhaal. ,,Ik heb drie jaar aan dit boek gewerkt en de laatste maanden zeven dagen per week.’’

In het boek volgt ze een groep witte, zwarte en bruine Zuid-Afrikanen die 75 jaar geleden deel uitmaakten van de beruchte dodenmars vanuit concentratiekamp Auschwitz. Het einde van de Tweede Wereldoorlog brengt apartheid in Zuid-Afrika. ,,Gister om 12 uur heb ik het boek naar mijn eindredacteur gestuurd. Het voelt toch alsof ik de mannen na al die tijd in de steek laat’’, zegt de 72-jarige, die medeoprichter en jarenlang voorzitter was van de Anti-Apartheidsbeweging Nederland.

Mythe
Nu ze dat boek zo goed als heeft afgerond, komt er ruimte om opnieuw over IJmuiden te schrijven en te spreken. De lezingen in het museum zijn een opstap naar het boek waar ze over een paar maanden aan begint. ,,Ik wil schrijven over het begin van IJmuiden, over de hoop en het verlangen dat IJmuiden was.’’ De mythe van ‘vroeger was alles beter’ wilt ze doorprikken. ,,Het is belangrijk dat wij allemaal IJmuidenaren zijn. Wie woonde hier nou meer dan twee generaties geleden? Iedereen komt ergens vandaan. Dat besef moet meer komen.’’

Ze kijkt terug om van de geschiedenis te leren, van de saamhorigheid bijvoorbeeld. Het maakte niet uit waar iemand vandaan kwam of wat iemands culturele achtergrond was. ,,Er was een dagelijkse instroom van vreemdelingen. In de Eerste Wereldoorlog zijn hier bijvoorbeeld tienduizenden Belgen opgevangen. Dat weet bijna niemand. De Belgen zaten in scholen, in verenigingsgebouwen, bij mensen thuis. Ze waren op de vlucht voor de loopgravenoorlog, het waren arme drommels. Ze hebben allemaal onderdak gekregen en aten van de algehele pot. Op die gastvrijheid kunnen wij trots zijn.’’

De geboren Arnhemse past er voor op om mensen weg te zetten. ,,Daar houd ik niet van. Je moet voor de kwetsbare mens staan.’’ Toch waren niet altijd alle bestuurders van IJmuiden volgens haar op de kwetsbaren gericht. ,,De Tweede Wereldoorlog is voor de stad vernietigend geweest. De Duitsers hebben een groot deel van het dorp vernield. Daarna is de ziel verloren gegaan.’’

Dudok
Conny begrijpt niet dat de burgemeester van destijds de befaamde architect Willem Dudok uit ’t Gooi heeft gehaald om het oude IJmuiden – ‘wat zoveel betekende’ – weer op te bouwen. ,,Ik snap niet dat hij dat uit handen heeft gegeven. IJmuidenaren willen een patatje eten en een biertje drinken, maar dat heeft Dudok niet gecreëerd, want dat deed je niet in het chique Gooi. Er zijn daardoor geen leuke plekjes, het is niet gezellig. Het lijkt wel alsof IJmuidenaren nog steeds voelen dat ze het niet zo gewild hebben.’’

De ontwerpen van Dudok zijn op verschillende plekken in IJmuiden te zien, zoals het raadhuis, de Hoogovens, het crematorium en stratenplan.

Ze pleit voor meer gemeenschappelijke plekken waar mensen kunnen samenkomen. ,,Daar is een totaal gemis aan. Het Marktplein was vroeger een plein met terrasjes. We kunnen daar weer een fantastisch plein van maken.’’ Ze benadrukt de kracht van bijeenkomen. ,,In de straten gebeurt het wel, maar voor de samenleving zou het goed zijn als daar meer aan gedaan wordt.’’

Trots
,,De trots voor IJmuiden moet weer terugkomen. Mensen voelen zich voortdurend aangevallen. IJmuiden wordt vaak gezien als een vies stinkend plekje naast Tata Steel, waar de lucht vervuild is. En waar het gemeentebestuur een stuk oud roest als kunst neerzet, omdat niemand het wil hebben. Dat is zo slecht voor de eigenwaarde. Er moeten juist initiatieven komen om mensen dat trotse gevoel weer te geven.’’

Want er is voldoende om trots op te zijn, weet ze. ,,Denk aan de gastvrijheid, maar ook de drang om samen te leven en de culturele plek die IJmuiden was. Tijdens de vorige eeuwwisseling was IJmuiden een enorme belangrijke culturele plek. Een Amsterdams theatergezelschap kwam hier try-outs houden, omdat het publiek helemaal voor de stukken ging.’’

Conny tuurt vanuit haar huis richting oud-IJmuiden. ,,IJmuiden heeft alles in zich om een warme samenleving te worden. Dan is het nuttig om te kijken hoe het in het verleden was.’’

Bron: IJmuider Courant, december 2019
Foto: United Photos/Paul Vreeker

YOU MIGHT ALSO LIKE